Tutuni / Lök/ Elazığ /Kemaliye yöresi

5481560277_abdceef1c8_z

SÖZÜN SENİ BÖBÜRLENDİRDİĞİ VAKİT SUS, SUSMAN SENİ BÖBÜRLENDİRDİĞİ ZAMAN İSE KONUŞ.
(TALK B. HABİB )

Tutuni veya Lök’ü daha önce hiç duydunuz mu?

İçinde hiç katkı maddesi olmayan, hiç işlem görmemiş, en doğal tatlılardan biridir Lök. Elazığda, Kemaliye’de kuru dut çok meşhurdur. Zaten en güzel dut da o yörelerde kurur.Fakat dut özel olarak toplanıp kurutulmaz. Ya ağacın altı temizlenir, otlarından arındırılır. Ağaçtan düşen dutlar, kendi kendisine el değmeden kurur. Kuruduktan sonra toplanır. Ya da şimdilerde bu yöntem daha çok tercih ediliyor; Ağacın altına geniş çarşaflar serilir. Yine dökülen dutlar kendi kendisine kurur. Ağaçtan toplayıp kurutmaya kalksanız dutlar kararıyor asla güzel sarı bir rengi elde edemiyorsunuz. Kuru dut sadece bu yörelere ait  olan çekirdeksiz duttur. Çekirdekli dut aynı lezzzete sahip değildir.

Bahsettiğim yörelerde duta Tut dendiği için bu tatlının adı da tutunidir. Eskiden ceviz ve kuru dutu dibeklerde iyice döver toprak küplere basarlarmış. Belkide kışın yedikleri en özel tatlı buymuş. Kemaliye’de ise hâlâ lök helvasını yapıp satanlar var.

Anladığınız gibi Tutuni veya lök, dövülmüş ceviz ve kuru dutun adıdır. Bizim dibekte dövme gibi bir imkanımız olmadığı için, ben mutfak robotundan çekerek elde ettim. Başka helvaları aratmayacak kadar güzel bir tadı var. Kuru dut bulma imkanınız varsa mutlaka deneyin.

Lök veya tutuni nasıl yapılır?

Öyle kelli felli bir tarifi yok. Eşit miktarlarda kuru dut ve ceviz içini havanda dövün veya robottan geçirin. Yumuşamış dut dövülünce veya robottan geçirince yapışır, bulgur bulgur olmaz. Bu yüzden dutun gevrek olması şart. İyice çekilen veya dövülen doğal helvanızı kaselere koyup sıkıca bastırın ve ters çevirin. Afiyet olsun.

Kuru dut nasıl saklanır?

Kuru dutunuz varsa kesinlikle havayla temas etmeyecek şekilde saklamalısınız. Aksi halde dut yumuşar özelliğini kaybeder. Ben cam kavanoza yerleştirip  güneş görmeyen serin bir yerde saklamayı tercih ediyorum.

Dutun faydaları

Kalsiyum, demir, B1, B2 ve C vitamini yönünden zengin olan dutun birçok hastalığa iyi geldiği bilinmektedir. Beyaz dut ateş düşürücü ve idrar söktürücü (diüretik) etkiye sahiptir. Beyaz dut hem kurusu hemde yaşı egzema kaşıntılarına ve karaciğere şifalıdır. Hamilelikte şurubu ve meyvesi kullanılır vücutta biriken suyu atar.Karaduttan elde edilen şurubun ise ağız ve boğaz hastalıklarında olumlu etkiye sahip olduğu bilinmektedir.

Ayrıca kuru dutun ciğerler üzerinde çok olumlu bir etkisi olduğu öteden beri bilinir.

CAHİDE

22 Yanıt to “Tutuni / Lök/ Elazığ /Kemaliye yöresi”

  1. Mervr Says:

    Kuru dutum yumuşamış bu helvaya yakışmaz mı?

  2. Mürüvet Says:

    Cahide hanım elinize ve yüreğinize sağlık,güzel bilgiler.izninizle eklemek isterim Elazığ yöresinde kurudutu yumurtalı tereyağlı da pişirirken tavada omlet gibi yani,deneyin isterim,enfestir.(çocukluğum geldi aklıma)😊

  3. Zahide* Says:

    Bu tarifi ilk kez duyuyorum ama tam benlik.ben ceviz ve dutu aynı anda yerdim. Meğer kolayı varmış.
    Çocuklarımıza böyle hazırlayıp yemişlerden karışık çekip yanına koysak, uzakta kalan çocuklarımızda aklımız da kalmaz ne yedi acaba diye.

    • Cahide Says:

      Ne güzel olur ama şimdiki çocukların çoğu gerçek gıdaları kabul etmiyor maalesef. Oysa ben şu nimeti hiç bir çikolataya değişmem…

  4. pınar Says:

    Ablacım eline sağlık halam da yapar bu tarifi o cevizle değilde aci badem ile yapar o da çok hoş olur 🙂

  5. elifzeynepabdullah Says:

    ellerine sağlık ablam, tarif hem şaşırttı hem ilginç geldi, annemin köyünün yeni adı dutlu köyü, pekmez çok yapılır, ama bir de tatlısı, tatlı dediğime bakma hani kayısı tatlısından konuşmuştuk ya , aynısı, şeker katmayız yine,ceviz ve tereyağı. ben bir seferinde dolapta kalmış kuru incirleri ve kuru üzümleri üzerine kayısıları üzerine dutları dizerek hazırlamıştım.,

    annem kuru dutı buzdolabı poşetinde dolabın kapağında saklar, yemeden bir saat kadar önce çıkarır, poşetin ağzını da kördüğüm yapmaz, tasarruf yani.
    

    teyzemin gelininden öğrenmiştim, öksürük bahsinde de yazmıştım, cezvede haşlayıp suyunu ılınınca bebeğe içirdim , göğsü yumuşatıp, hırıltılı öksürüğe iyi geliyor.

    başlıktaki söz de korkuttu beni, bazen susmak bilmiyorum, özellikle yazarken. Rabbim Sen ıslah et halimi, tavrımı, dilimi, sözümü , gözümü,ayağımı, elimi, aklımı, ruhumu,kalbimi.

  6. serap Says:

    kemaliyede 8 sene yaşadım.dut ve 5ateşi(badem ilave edilmiş formu) .yenmezmi yalnız fazla kaçırırsanız ishal yapar çocuklara verirken doza dikkat edin derim.

  7. arzupapatya ünlükaya Says:

    ben de eğinliyim bu tatlıya bayılırım memlekette hala lögde dövülüp paketlenip satılıyor ben ise bikaç kez kendi evimde robattan geçirip hazırlamıştım çok güzel herkese tavsiye ederim yayınladığınız içinse tşkler cahide…

  8. kadir Says:

    Efendim, tatlı güzel, başlığınız tatlıdan da güzel 🙂 SÖZÜN SENİ BÖBÜRLENDİRDİĞİ VAKİT SUS, SUSMAN SENİ BÖBÜRLENDİRDİĞİ ZAMAN İSE KONUŞ.
    (TALK B. HABİB )

    Teşekkürler.

  9. zeynep Says:

    Bizim “artut”dediğimiz!
    Elazizliyim ben ve yazınız çok hoşuma gitti.Bizim evde muhakkak ceviz&ve dut karışımı vardır ama dediğiniz gibi şehir hayatında robottan geçirilip yapılır.Ama helva işini ilk defa duydum!Dolabımızda muhakkak bu karışımdan bir kavanoz olur hatta annem hacca gittiği zaman yanında götürmüştü.Malum çok tok tutan doyurucu ve faidelidir.
    Anneme bahsedeceğim bu helvadan:)
    bizim “artut”helva imiş başka diyarlarda diye.
    selamlar.

  10. semihaguler Says:

    Kuru dutu sadece çerez olarak tüketenlerdenim. Böyle bir tatlı yapıldığını ilk defa duymuş oldum. Yapımı da oldukça kolay görünüyor. Denemek lazım. İçinde ilave şeker olmaması da oldukça güzel. Ellerine sağlık canım.

  11. Gulden Says:

    Tarif guzel muhakkak da ben en basta yazdiginiz “ozlu soze” takildim kaldim. Hayatima gecirebilmek nasip etsin Allah’im…

  12. Nuran Açıkel Says:

    biz erzincanlıyıx-z,ben bu şekil bilmiyordum biz dutla cevizi ezmeden ikisini harmanlayıp yeriz. ama bunu mutlaka deniycem inşlh…

  13. Esma Says:

    Cahide hanim S.a sitenizi tevafuken karsilastim cok guzel paylasimlariniz var yazilarinizn bazilarini nefessiz okudum diyebilirim. Dikkat ettimde sizin elinizde ne kadar cok bos zaman var, keske bizimde o kadar cok zamanimiz olsa. Bir gunde 3-4 yazi paylasimi yapmissiniz, siz hizmet icin kollarinizi sivamissiniz tebrik ediyorum. InsAllah hizmetiniz size ahirette bu zamanlari “doldurdugunuz” sekilde hasenelerini alirsiniz. Selam ve dua ile.

  14. zerdali mişmiş Says:

    .babamın memuriyeti sebebiyle köye tatillerde giderdik.doyum olmazdı yeşile temiz havaya..kızlar toplaşır birde bez alır tut sallamaya giderdik.dibinde kuruyanları ceviz ile yemek ayrı bir lezzetti.rahmetli dedemin çocukluğunda kıtlık yaşanmış.o yıl bol olan dutmuş.birazcevizle dibekte döver yerlermiş.ben orjinal adını bilmiyorum ama dedem- yavrum emme şirinidi -derdi.cahide alıp beni nerelere götürdün.Allah sana hayırlı ömür versin..

    • Cahide Says:

      Bazen eskileri hatırlamak bana acı veriyor. Geri dönme imkanı olmadığı için belkide. O güzellikleri yavaş yavaş kaybediyoruz, ona acıyorum…

      • zehra Says:

        Bismillah
        Kaçırdığımız güzellikleri görünce, sonsuzluğa inanmanın huzurunu buluyorumda, iş o zamana yüz akıyla varmak.
        Rabbimin bahşişine acilen, her konuda erişmek dilek ve temennisiyle. Bu arada büyüklerimiz filozofmuş bana göre o dünyadada ikram içindedirler inşaAllah .Amin.

  15. Mihriban Says:

    Selam Degerli Kardesim,
    Kuru dut’u Elazig’li komsu teyzemiz getirir bize,çerez niyetine yemekten baska ne yapilir acaba derdim 🙂
    dut’u derindondurucuda sakliyorum,yaparken herhangi bir problem teskil edermi acaba?
    Ellerine saglik olsun canim,selametle kal…

    • Cahide Says:

      Mihribancım, dutun robottan çekilme esnasında sert olması gerekiyor. Yani gevrek kütür kütür derler ya hani, işte öyle 🙂

  16. Hatice Says:

    Yıllar yılllar önce Elazığ da rahmetli dedemin kocaman bir dut bahçesi vardı.Altında bembeyaz hasavanı tutardık.Ağacın dalına çıkan biri dallarına vurunca inci taneleri gibi dökülürdü dutlar hasavana.Sonra oturup yerdik onu avuç avuç.her şey tek tek tut avuç avuç yenirmiş öyle derdi anneanem rahmetli.kalan dutlarıda kurutp cevizle beraber döver ağzı genişce toprak küplere basardı.Kışın yemek üzerede mahzene koyardı.Kış günleri sabah kahvaltısında sacdan alınan sıcak yufka ekmeğe sarıp elimize verirdi….Allah rahmet eylesin


"...Güzel bir söz, kökü sağlam, dalları göğe yükselen bir ağaç gibidir.(İbrahim suresi:24)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: